Бірге оқу
Кітапты қалай оқу керек
Балаға оқып беру емес — баламен сөйлесу. Әдіс, оқу сайын күрделенетін сұрақтар және ертегінің сөздігі.
Аяулым және Жалмауыз кемпір
Әдіс туралы
Диалогтық оқу — баламен кітап арқылы сөйлесу тәсілі. Оны 1980 жылдары америкалық психолог Гровер Уайтхерст пен әріптестері сипаттаған, содан бері әдіс мектепке дейінгі жаста зерттеліп келеді.
Негізгі ойы — рөлдерді ауыстыру. Әдеттегі оқуда ересек оқиды, бала тыңдайды. Диалогтық оқуда бала әңгімешіге айналады, ал ересек тыңдаушы болып, сұрақ қояды.
Сұрақтар кездейсоқ таңдалмаған. Олар оңайдан қиынға қарай жүреді: алдымен сөйлемді аяқтау, сосын суреттегі затты атау, сосын «неге» деген сұрақ, ең соңында кітаптан тыс — баланың өз өміріне қатысты сұрақ.
Бір кітапты бірнеше рет оқу — әдістің бөлігі, кемшілігі емес. Таныс мәтін балаға сөйлеуге орын қалдырады: не боларын білгендіктен, ол тыңдауға емес, айтуға күш салады.
Төрт қадам
Күш соңғы үш қадамда. Сұрақ қою — тек бастамасы.
- СұраңызБеттегі сұрақты қойыңыз да, тоқтаңыз. Асықпай күтіңіз.
- Жауабын қабылдаңызБала не айтса да, алдымен қабылдаңыз: «Иә», «Дұрыс байқадың». Түзету кейін.
- Бір-екі сөзбен кеңейтіңізЖауабын қайталап, оған сөз қосыңыз. «Қорықты» → «Иә, қорықты. Бірақ тоқтамады».
- Біраздан соң қайта сұраңызСол сұрақты бірнеше беттен кейін немесе келесі оқуда қайта қойыңыз.
Әдістің мәні — баланың жауабын алып, кеңейтіп қайтару. Тек сұрақ қою мұны бермейді.
Оқу сайын өзгереді
Бір кітап бірнеше рет оқылады, және әр оқуда сұрақтар басқаша болады.
Оқиғаны бірге өтесіз. Сұрақтар қарапайым: не көрдің, кім бұл, не болды. Баланың мақсаты — оқиғаны түсіну.
Бұл оқуға арналған сұрақтар әлі дайындалуда.
Кітаптағы сұрақтар
Оқып отырып, бет нөмірін тауып, сол сұрақты қойыңыз. Кітапта олар басылмаған — әңгіме бөлінбеуі үшін.
- бет 1Мына суретте не болып жатыр?ашық сұрақкішілерге · үлкендерге
- бет 2Інісі неге күлмей отыр?кім, не, негекішілерге
- бет 2Әже не айтқысы келді деп ойлайсың?кім, не, негеүлкендерге
- бет 3Күлкі ұрланбайды — ...сөйлемді аяқтаукішілерге · үлкендерге
- бет 4Аяулым неге гүлді жұлмады?кім, не, негекішілерге
- бет 4Көбелек неге көрінді деп ойлайсың?кім, не, негеүлкендерге
- бет 5Көбелек қалай көмектесті?кім, не, негекішілерге · үлкендерге
- бет 6Кемпір күлкілерді неге жинап отыр деп ойлайсың?кім, не, негекішілерге · үлкендерге
- бет 7Кемпір не сұрады?кім, не, негекішілерге
- бет 7Аяулым неге келіспеді деп ойлайсың?кім, не, негеүлкендерге
- бет 8Кемпір неге жалғыз қалды?кім, не, негекішілерге · үлкендерге
- бет 9Қарға неге күлкілі болды?кім, не, негекішілерге
- бет 9Сені не күлдіреді?өз өмірімен байланысүлкендерге
- бет 10Күлкі ұрланбайды — ...сөйлемді аяқтаукішілерге
- бет 10Сен күлкіңмен кіммен бөліскің келеді?өз өмірімен байланысүлкендерге
Бала жауап бермесе
- Асықпаңыз. Бес секунд үнсіздік — бұл ойлану, қарсылық емес.
- Сұрақты оңайлатыңыз: «Не?» орнына «Мынау ма, әлде анау ма?» деп сұраңыз.
- Өзіңіз жауап беріп, әрі қарай оқыңыз. Келесі жолы жауап береді.
- Күштемеңіз. Кітап — жақсы көретін нәрсе, тапсырма емес.
Ертегідегі сөздер
Кітаптағы қазақ сөздері және оларды әңгімеде қалай қолдануға болады.
Бұл ертегінің сөздігі әлі дайындалуда.